تست پاپ اسمیر؛ چرا این تست ساده می ‌تواند جان هزاران زن را نجات دهد؟

اگر تا به حال در مطب زنان شنیده‌اید “وقت پاپ اسمیرتان شده” و با خود فکر کرده‌اید “چرا باید این تست را انجام دهم؟ مگر مشکلی دارم؟”، بدانید که تنها نیستید. بسیاری از زنان این سوال را دارند، چون سرطان دهانه رحم اغلب بدون علامت شروع می‌شود و وقتی علائم ظاهر شوند، ممکن است دیر باشد. اما خبر خوب این است که تست پاپ اسمیر – یک آزمایش ساده و سریع – یکی از موفق‌ترین ابزارهای پیشگیری در تاریخ پزشکی است و می‌تواند تغییرات پیش‌سرطانی را سال‌ها قبل تشخیص دهد. در این مقاله بیشتر توضیح می‌دهیم.

تست پاپ اسمیر دقیقاً چیست و تاریخچه نجات‌ بخش آن چگونه است؟

تست پاپ اسمیر (Pap Smear یا Pap Test) آزمایشی است که سلول‌های دهانه رحم را جمع‌آوری و زیر میکروسکوپ بررسی می‌کند تا تغییرات غیرعادی (دیسپلازی) را پیدا کند؛ تغییراتی که اگر درمان نشوند، به سرطان دهانه رحم تبدیل می‌شوند. این تست به نام دکتر جورج پاپانیکولائو، پزشک یونانی-آمریکایی، نام‌گذاری شده که در دهه ۱۹۲۰ آن را ابداع کرد.

طبق مطالعات کلینیک مایو، پاپ اسمیر از دهه ۱۹۵۰ مرگ‌ومیر سرطان دهانه رحم را تا ۸۰ درصد کاهش داده و یکی از بزرگ‌ترین موفقیت‌های پزشکی پیشگیری است. با پیشرفت‌های پزشکی مثل ترکیب پاپ اسمیر با تست HPV، غربالگری دقیق‌تر و کمتر شده و جان میلیون‌ها زن را نجات داده شده است.

قرار دادن نمونه تست پاپ اسمیر در ظرف مناسب

چرا این تست انقدر مهم است؟

چون سرطان دهانه رحم تقریباً همیشه از ویروس HPV (پاپیلومای انسانی) شروع می‌شود، ویروسی که از طریق رابطه جنسی منتقل می‌شود و در ۹۹ درصد موارد سرطان دهانه رحم نقش دارد. پاپ اسمیر تغییرات سلولی ناشی از HPV را زود تشخیص می‌دهد، وقتی هنوز سرطانی نشده‌اند. در سال‌های اخیر، تست کو-تست (پاپ اسمیر + HPV تست) استاندارد شده و دقت را به ۹۵–۹۹ درصد می‌رساند. این ترکیب، غربالگری را کارآمدتر و فواصل تست را طولانی‌تر کرده است.

در ایران هم، با برنامه‌های ملی غربالگری، مرگ از سرطان دهانه رحم کاهش یافته، اما هنوز بسیاری از زنان به‌طور منظم تست نمی‌دهند. تصور کنید این تست مثل یک نگهبان خاموش است؛ بدون درد، سریع و نجات‌دهنده. حالا بیایید ببینیم چرا واقعاً انجام می‌شود.

چرا تست پاپ اسمیر انجام می ‌شود؟ دلایل اصلی و اهمیت پیشگیری

سوال اصلی بسیاری از افراد این است که چرا پاپ اسمیر انجام می‌شود؟ پاسخ ساده است، این فرایند برای تشخیص زودرس تغییرات پیش‌سرطانی دهانه رحم و پیشگیری از سرطان انجام می‌شود. سرطان دهانه رحم دومین سرطان شایع زنان در کشورهای در حال توسعه است، اما با غربالگری منظم، تقریباً ۱۰۰ درصد قابل پیشگیری است. پاپ اسمیر جان بیش از ۹۰ درصد زنان را از پیشرفت بیماری نجات می‌دهد، چون تغییرات را ۵–۱۰ سال قبل از سرطان پیدا می‌کند.

دلیل اصلی، ویروس HPV است که ۸۰ درصد زنان در طول زندگی به آن مبتلا می‌شوند، اما در اکثر موارد بدن آن را پاک می‌کند. در ۱۰–۲۰ درصد، عفونت پایدار می‌ماند و به دیسپلازی (CIN ۱–۳) منجر می‌شود. پاپ اسمیر این مراحل را تشخیص می‌دهد: CIN ۱ اغلب خودبه‌خود خوب می‌شود، اما CIN ۲–۳ نیاز به درمان (مثل LEEP یا کونیزاسیون) دارد. طبق گزارشات ACOG، در زنانی که غربالگری منظم انجام می‌دهند، ریسک سرطان ۷۰–۹۰ درصد کم می‌شود.

علاوه بر پیشگیری سرطان، پاپ اسمیر عفونت‌ها یا التهاب‌های دیگر را هم نشان می‌دهد. در زنان یائسه، خونریزی پس از یائسگی را بررسی می‌کند که ممکن است علامت سرطان باشد. برای زنان جوان، در کنار تست HPV، سلامت جنسی نیز تضمین می‌شود. پاپ اسمیر نه تنها جان، بلکه کیفیت زندگی را حفظ می‌کند، چون درمان زودرس، جراحی‌های بزرگ را جلوگیری می‌کند.

در واقع، بدون پاپ اسمیر، سرطان دهانه رحم اغلب در مراحل پیشرفته، با علائمی مثل خونریزی غیرعادی، درد رابطه یا ترشحات بدبو، تشخیص داده می‌شود. اما با تست منظم، این علائم هرگز ظاهر نمی‌شوند. این تست، بخشی از مراقبت روتین زنان است؛ مثل چک‌آپ دندان یا فشار خون.

ابزار تست پاپ اسمیر

چه کسانی باید تست پاپ اسمیر انجام دهند؟

توصیه می‌شود تست پاپ اسمیر از سن ۲۱ سال شروع شود، حتی اگر رابطه جنسی نداشته باشید (هرچند ریسک پایین است).

• از ۲۱ تا ۲۹ سال، هر ۳ سال پاپ اسمیر تنها باید انجام شود.
• از ۳۰ تا ۶۵ سال، کو-تست (پاپ + HPV) هر ۵ سال، یا پاپ اسمیر تنها هر ۳ سال انجام شود.
• بالای ۶۵ سال، اگر ۱۰ سال آخر منفی بوده، می‌توان تست را متوقف کرد.
• برای زنان واکسینه HPV هم همین فواصل را توصیه می‌شود. واکسن پیشگیری می‌کند، اما غربالگری لازم است.
• در زنانی که بخاطر کشیدن سیگار، داشتن چندین شریک جنسی، داشتن HIV یا بیماری سرکوب ایمنی،‌ ریسک بالایی دارند، فواصل تست کوتاه‌تر است.
• در بارداری نیز، اگر وقتش باشد و شرایط ایمن باشد، انجام می‌شود.
• در کشورهای در حال توسعه، تست از ۳۰ سال شروع و هر ۵–۱۰ سال پیشنهاد می‌شود.

اگر هیسترکتومی کامل (با برداشتن دهانه رحم) داشته‌اید، اغلب تست لازم نیست، اما اگر به خاطر سرطان بوده، ادامه دهید. این فواصل جدید، تست‌ها را کمتر اما مؤثرتر کرده، بدون کاهش ایمنی.

مراحل انجام تست پاپ اسمیر؛ ساده، سریع و تقریباً بدون درد

تست پاپ اسمیر چگونه انجام می‌شود؟ فرآیند انجام تست ۵–۱۰ دقیقه طول می‌کشد و در مطب زنان انجام می‌شود. بهترین زمان، وسط چرخه است (نه پریود). مراحل انجام تست به شرح زیر است:

1. روی تخت ژنیکولوژیک دراز می‌کشید.
2. اسپکولوم وارد می‌شود تا دهانه رحم دیده شود.
3. با برس کوچک، سلول‌ها از دهانه جمع‌آوری، کمی فشار حس می‌شود، اما درد شدید خیلی کم پیش می‌آید.
4. سلول‌ها به آزمایشگاه برده می‌شود.
5. نتایج ۱–۲ هفته بعد می‌آید.

در روش لیکوئید-بیسد (جدیدتر)، دقت بالاتر است. در صورت لزوم، بی‌حسی موضعی انجام می‌شود. ممکن است بعد از تست، لکه‌بینی خفیف ببینید؛ تا ۲۴–۴۸ ساعت نیز از رابطه اجتناب کنید.

مراحل انجام تست پاپ اسمیر

تفسیر نتایج پاپ اسمیر؛ از طبیعی تا نیاز به اقدام

نتایج منفی (طبیعی)، ASC-US (تغییرات نامشخص)، LSIL (ضایعات خفیف)، HSIL (ضایعات شدید) یا سرطان است. اکثر نتایج منفی‌اند. اگر نتایج غیرعادی باشد، کولپوسکوپی (بزرگ‌نمایی دهانه) یا بیوپسی لازم است. تست HPV کمک می‌کند که اگر HPV مثبت باشد، پیگیری بیشتری انجام شود.۹۵ درصد تغییرات غیرعادی، با درمان زودرس خوب می‌شوند.

مزایا و اهمیت پاپ اسمیر در پیشگیری

مزایای این روش کاهش ۸۰ درصدی مرگ، تشخیص زودرس و هزینه کم است. هدف سازمان‌ بهداشت جهانی تا سال ۲۰۳۰ حذف سرطان دهانه رحم با غربالگری و واکسن است.

حرف آخر؛ پاپ اسمیر را جدی بگیرید

تست پاپ اسمیر برای پیشگیری از سرطان دهانه رحم انجام می‌شود. این تست، ساده اما نجات‌دهنده است. هر تست، گامی به سوی سلامتی است. شما لایق پیشگیری و آرامش هستید؛ منتظر علائم بیماری نمانید. دکتر معصومه جاودان‌مهر، متخصص زنان، آماده غربالگری و مشاوره است.